Υποβάθρου , Γενικών Γνώσεων, Επιστημονικής Περιοχής, Ανάπτυξης Δεξιοτήτων

Στόχος του μαθήματος είναι οι φοιτητές/ φοιτήτριες να είναι ικανοί να αναγνωρίζουν και να περιγράφουν τα βασικά ιστορικά γεγονότα της Νεότερης και Σύγχρονης Ελληνικής Ιστορίας και να δίνουν ιδιαίτερη έμφαση όχι μόνο σε ιστορικά γεγονότα που αποτελούν σημαντικούς σταθμούς αλλά και στο ιδεολογικό υπόβαθρο που διαμορφώνεται σε σχέση με το κοινωνικό-πολιτισμικό πλαίσιο κάθε περιόδου. Επίσης, να κατανοούν βασικές έννοιες της ιστοριογραφίας και τους τρόπους προσέγγισης και αξιοποίησης ιστορικών πηγών με σκοπό την προσέγγιση του παρελθόντος.

·         Να γνωρίσουν βασικά στοιχεία της μεθοδολογίας της ιστορικής επιστήμης

·         Να διερευνούν πρωτογενείς και δευτερογενείς ιστορικές πηγές και να παράγουν ιστορικά επιχειρήματα με τα οποία να εξηγούν τις αιτίες των ιστορικών γεγονότων, τα αποτελέσματά τους και τις μακροπρόθεσμες συνέπειές τους,

·         Να γνωρίζουν βασικά ζητήματα της Νεότερης και Σύγχρονης Ελληνικής Ιστορίας,

·         Να αναλύουν τις διαδικασίες διαμόρφωσης και μετεξέλιξης του ελληνικού κράτους από τον 19ο αιώνα έως σήμερα,

• Να ερμηνεύουν  ιστορικά γεγονότα (όπως η Επανάσταση του 1821 ή η Μεταπολίτευση) εντάσσοντάς τα σε ευρύτερα ευρωπαϊκά και παγκόσμια πλαίσια.

·         Να αξιολογούν την επίδραση πολιτικών, κοινωνικών και πολιτισμικών παραγόντων στη συγκρότηση της ελληνικής ταυτότητας.

• Να αξιολογούν ιδεολογικές κατασκευές που αναπτύσσονται σε περιόδους κρίσης, καταπίεσης ή εθνικών μετασχηματισμών (π.χ. Κατοχή, Δικτατορία, Μεταπολίτευση).

·         Να αναπτύξουν ικανότητες σχεδιασμού και παρουσίασης μικρής κλίμακας σεναρίου μέσα από ατομικές/ομαδικές εργασίες.

Προσαρμογή σε νέες καταστάσεις

Λήψη αποφάσεων

Αυτόνομη εργασία

Ομαδική εργασία

Εργασία σε διεθνές περιβάλλον

Εργασία σε διεπιστημονικό περιβάλλον

Παράγωγή νέων ερευνητικών ιδεών

Σεβασμός στη διαφορετικότητα και στην πολυπολιτισμικότητα

Σεβασμός στο φυσικό περιβάλλον

Επίδειξη κοινωνικής, επαγγελματικής και ηθικής υπευθυνότητας και ευαισθησίας σε θέματα φύλου

Άσκηση κριτικής και αυτοκριτικής

Προαγωγή της ελεύθερης, δημιουργικής και επαγωγικής σκέψης

·         Αναζήτηση, ανάλυση και σύνθεση δεδομένων και πληροφοριών, με τη χρήση και των απαραίτητων τεχνολογιών

·         Λήψη αποφάσεων

·         Αυτόνομη εργασία

·         Ομαδική εργασία

·         Εργασία σε διεπιστημονικό περιβάλλον

·         Παραγωγή νέων ερευνητικών ιδεών

·         Σεβασμός στη διαφορετικότητα και στην πολυπολιτισμικότητα

·         Άσκηση κριτικής  και αυτοκριτικής

·         Στην πρώτη ενότητα γίνεται σύντομη επισκόπηση της ιστοριογραφίας και ζητημάτων μεθοδολογίας όπως η νοηματοδότηση των εννοιών της ιστορικής γνώσης, ιστορικής αφήγησης, ιστορικής κατανόησης/ εξήγησης, του ιστορικού χρόνου και της ιστορικής σκέψης, της ιστορικής συνείδησης, των ιστορικών πηγών και της αξιοποίησής τους.

·         Παρουσιάζονται ιστορικά στοιχεία από την περίοδο της Οθωμανικής κυριαρχίας. Δίνεται έμφαση ειδικότερα στην καθημερινή ζωή των ανθρώπων, τα  υλικά και άυλα τεκμήρια της Οθωμανικής παρουσίας στις διάφορες περιοχές του ελληνικού τοπίου και σε διάφορους τομείς όπως θρήσκευμα, ιδιώματα, τοπωνύμια, αρχιτεκτονική, μουσική κλπ.. Επίσης, θίγονται θέματα ιδεολογίας για κατακτητές και κατακτημένους.

·         Στα επόμενα μαθήματα το επίκεντρο του ενδιαφέροντος εστιάζεται στην Ελληνική Επανάσταση, στα πρώτα βήματα του Νεοελληνικού κράτους με αναφορά στην ίδρυσή του και τα πρώτα χρόνια διαμόρφωσής του (Καποδίστριας, Όθωνας, Συντάγματα, Τρικούπης, Βενιζέλος).

·         Παρουσιάζονται ζητήματα ιδεολογίας του 19^ου και 20^ου αιώνα και η ένταξη των ιστορικών γεγονότων του τόπου μας στο ευρύτερο Ευρωπαϊκό και Παγκόσμιο ιστορικό πλαίσιο: Το Ανατολικό ζήτημα, την Αποικιοκρατία, τους Βαλκανικούς εθνικισμούς τους Βαλκανικούς Πολέμους, τον Πρώτο και το Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο.

·         Στην ολοκλήρωση των διαλέξεων θίγονται θέματα που αφορούν τη μετεξέλιξη του Νεοελληνικού κράτους μετά την περίοδο της σκοτεινής επταετίας. Χαρακτηριστικά θέματα που συζητούνται είναι: Η μεταπολίτευση, η εδραίωση της δημοκρατίας, οι αλλαγές στην καθημερινή ζωή. Οι σύγχρονες κρίσεις: οικονομική ανισότητα, προσφυγικό ζήτημα, πολιτισμικές συγκρούσεις και το Νεοελληνικό κράτος μέχρι σήμερα.

• Σε αίθουσα διδασκαλίας με διενέργεια δραστηριοτήτων.

• Χρήση PowerPoint, βίντεο, δραστηριοτήτων
• e-mail

Περιγράφονται αναλυτικά ο τρόπος και μέθοδοι διδασκαλίας.

Διαλέξεις, Σεμινάρια, Εργαστηριακή Άσκηση, Άσκηση Πεδίου, Μελέτη & ανάλυση βιβλιογραφίας, Φροντιστήριο, Πρακτική (Τοποθέτηση), Κλινική Άσκηση, Καλλιτεχνικό Εργαστήριο, Διαδραστική διδασκαλία, Εκπαιδευτικές επισκέψεις, Εκπόνηση μελέτης (project), Συγγραφή εργασίας / εργασιών, Καλλιτεχνική δημιουργία, κ.λπ.

Αναγράφονται οι ώρες μελέτης του φοιτητή για κάθε μαθησιακή δραστηριότητα καθώς και οι ώρες μη καθοδηγούμενης μελέτης ώστε ο συνολικός φόρτος εργασίας σε επίπεδο εξαμήνου να αντιστοιχεί στα standards του ECTS

Περιγραφή της διαδικασίας αξιολόγησης

Γλώσσα Αξιολόγησης, Μέθοδοι αξιολόγησης, Διαμορφωτική  ή Συμπερασματική, Δοκιμασία Πολλαπλής Επιλογής, Ερωτήσεις Σύντομης Απάντησης, Ερωτήσεις Ανάπτυξης Δοκιμίων, Επίλυση Προβλημάτων, Γραπτή Εργασία, Έκθεση / Αναφορά, Προφορική Εξέταση, Δημόσια Παρουσίαση, Εργαστηριακή Εργασία, Κλινική Εξέταση Ασθενούς, Καλλιτεχνική Ερμηνεία, Άλλη / Άλλες

Αναφέρονται  ρητά προσδιορισμένα κριτήρια αξιολόγησης και εάν και που είναι προσβάσιμα από τους φοιτητές.

Γλώσσα: Ελληνική

Ι. Γραπτή τελική εξέταση (80%)

Περιλαμβάνει:

–     Ερωτήσεις ανάπτυξης, πολλαπλής επιλογής, αντιστοίχισης ή Σωστού /Λάθους

–     Διαχείριση εφαρμογών σχετικών με καθημερινές καταστάσεις ή καταστάσεις που εμφανίζονται σε βιβλία του Δημοτικού

–     Συγκριτική αξιολόγηση δεδομένων και εξαγωγή συμπερασμάτων με αιτιολόγηση

ΙΙ. Εκπόνηση Εργασίας (20%)

Περιλαμβάνει: Ανάπτυξη εκπαιδευτικού υλικού σε ομαδική βάση, με υποστήριξη της χρησιμότητας και αποτελεσματικότητάς του

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Ορθότητα και πληρότητα των απαντήσεων.
• Σαφήνεια και συνοχή στην επιχειρηματολογία, τις ερμηνείες και τις αιτιολογήσεις.
• Ορθότητα και πληρότητα στη διαχείριση των δεδομένων.

Προτεινόμεναδιδακτικάσυγγράμματα

1.GallantThomas (2017). Από τον πόλεμο της Ανεξαρτησίας μέχρι τις μέρες μας. Εκδόσεις Πεδίο.

2. Bακαλόπουλος E. A., (2002). Nέα Eλληνική Iστορία (1204‐1985), κ ́ έκδ. Θεσσαλονίκη.

3.Μαρία Ρεπούση, Γεωργία Αναγνώστου, Χαρά Ανδρεάδου, Στράτος Γκόγκολας, Άρης Ποταχίδης, Αρμόδιος Τσιβάς, (2010). Από τα ίχνη στις μαρτυρίες,  ΤΣΑΧΟΥΡΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ

Προτεινόμενηβιβλιογραφία

Aσδραχάς Σ. I., (1989). “Eλληνική κοινωνία και οικονομία ιη ́ και ιθ ́αι. (Yποθέσεις και προσεγγίσεις)”, Nεοελληνικά μελετήματα, Aθήνα: Eρμής.

Bακαλόπουλος E. A., (2002). Nέα Eλληνική Iστορία (1204‐1985), κ ́ έκδ. Θεσσαλονίκη.

Balibar E. & Wallerstein I., (1988). Φυλή, έθνος, τάξη, Αθήνα: Ο Πολίτης.

Βερέμης Θ. (επιμ.), (1997). Εθνική ταυτότητα και εθνικισμός στη Νεότερη Ελλάδα, Αθήνα: ΜΙΕΤ.

Βερέμης Θ. (2013). Ιστορία των ελληνοτουρκικών σχέσεων 1453-2005, Αθήνα: Εκδόσεις Σιδέρης.

Βερέμης Θ. (2016) Βαλκάνια: Ιστορία και κοινωνία: Ένα πολύχρωμο υπόδειγμα εθνικισμού, Αθήνα : Αλεξάνδρεια.

BrewerD., (2010). Ελλάδα 1453-1821. Οι άγνωστοι αιώνες, (μτφρ. Ν. Γάσπαρης), Αθήνα: Πατάκης.

BurnsE.M. (2006). Ευρωπαϊκή Ιστορία. Ο Δυτικός πολιτισμός. Νεότεροι χρόνοι, Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

CloggR., (2002). Συνοπτική ιστορία της Ελλάδας 1770-2000, Αθήνα: Κάτοπτρο.

Γασπαρινάτος Σ. Γ., (2009). Η Βενετοκρατία στα νησιά του Ιονίου πελάγους, Αθήνα

Δημαράς K.Θ., (1993). Nεοελληνικός Διαφωτισμός, Aθήνα: Eρμής.

Κιτρομηλίδης, Π. (1996). Νεοελληνικός διαφωτισμός, Αθήνα: ΜΙΕΤ.

Κολιόπουλος Ι. Σ., (1990). Νεότερη Ευρωπαϊκή Ιστορία 1789‐1945, από τη Γαλλική Επανάσταση ως το Β ́ Παγκόσμιο Πόλεμο, Θεσσαλονίκη: Βάνιας.

Κουσερή Γ. (2019). Ιστορική σκέψη, σχολείο και μουσείο. Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

Κρεμμυδάς Β., (2012). Σύντομη Ιστορία του Ελληνικού κράτους, Αθήνα: Καλλιγράφος.

Κρεμμυδάς Β., (2016). Η Ελληνική επανάσταση του 1821, Αθήνα:Gutenberg.

Κωστής Κ., (2013). Τα κακομαθημένα παιδιά της Ιστορίας: Η διαμόρφωση του νεοελληνικού κράτους, 18ος-21ος αιώνας. Αθήνα: Πόλις.

Λαλιώτου Ι., (2006). Διασχίζοντας τον Ατλαντικό. Η Ελληνική μετανάστευση στις ΗΠΑ κατά το πρώτο μισό του Εικοστού αιώνα. Αθήνα: Πόλις.

Λεοντσίνης Γ. Ν., (2005). Ζητήματα Νεότερης Ελληνικής Ιστορίας και Εκπαίδευσης, Αθήνα: Καρδαμίτσας.

Λέκκας Π., (2011). Το παιχνίδι με τον χρόνο. Εθνικισμός και νεοτερικότητα, Αθήνα: Παπαζήσης.

Λέκκας Π., (1992). Η εθνικιστική ιδεολογία, Αθήνα: Παπαζήσης.

MazowerM. (επιμ.), (2003). Μετά τον Πόλεμο. Αθήνα: Αλεξάνδρεια.

Μαζάουερ Μ. (2008). Τα Βαλκάνια, Αθήνα: Πατάκης.

Μαυρογορδάτος Γ. (2017). Μετά το 1922: η παράταση του διχασμού, Αθήνα: Πατάκης.

Μαυρογορδάτος Γ. (2015). 1915, Αθήνα: Πατάκης.

Μπαμπούνης Χ., (2007). Τοπική Αυτοδιοίκηση και Ελλαδικός Χώρος, Βανιας, Θεσσαλονίκη

Μιχαηλίδης Ι., (1997). Ταυτότητες στην Μακεδονία, Αθήνα: Παπαζήσης.

Πετρόπουλος I. A.‐ Kουμαριανού A., (1982). H θεμελίωση του ελληνικού κράτους: Oθωνική περίοδος 1833‐ 1843, Aθήνα: Παπαζήσης.

Ρεπούση, Μ., Μακαρατζής, Γ. & Μαυρομμάτη, Μ. (2023). Ψηφιακότητα και ιστορική εκπαίδευση. Η αξιοποίηση των ψηφιακών τεχνολογιών στην ιστορική εκπαίδευση [Προπτυχιακό εγχειρίδιο]. Κάλλιπος, Ανοικτές Ακαδημαϊκές Εκδόσεις. https://dx.doi.org/10.57713/kallipos-335

Ριζάς Σ., (2015). Το τέλος της Μεγάλης Ιδέας. Ο Βενιζέλος, ο αντιβενιζελισμός και η Μικρά Ασία, Αθήνα: Καστανιώτης.

Ροτζώκος Ν. (1997). Επανάσταση και εμφύλιος στο εκοσιένα. Αθήνα: Πλέθρον.

Σακκής Δ. & Αντωνίου Α., (2008). Όψεις Νεοελληνικής Ιστορίας (1833‐1945): κοινωνία, οικονομία, εκπαίδευση, Αθήνα: Gutenberg.

Σβολόπουλος Κ., (2006). Η Γένεση της Ιστορίας του Νέου Ελληνισμού, Αθήνα: Εστία.

Σκοπετέα Έ., (1988). Το «Πρότυπο Βασίλειο» και η Μεγάλη Ιδέα. Όψεις του εθνικού προβλήματος στην Ελλάδα (1830-1880), Αθήνα: Πολύτυπο.

Σταματόπουλος Δ. (2020). Πόλεμος και Επανάσταση στα Οθωμανικά Βαλκάνια (18^ος-20^ος). Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

Τσαούσης Δ. (επιμ.), (2001). Ελληνισμός και Ελληνικότητα. Ιδεολογικοί και βιωματικοί άξονες της Νεοελληνικής Κοινωνίας, Αθήνα: Βιβλιοπωλείο της «Εστίας».

Τζιόβας, Δ. (1989). Οι μεταμορφώσεις του εθνισμού και το ιδεολόγημα της ελληνικότητας, Αθήνα: Οδυσσέας.

Χαμηλάκης, Γ. (2012). Το έθνος και τα ερείπιά του: Αρχαιότητα, αρχαιολογία και εθνικό φαντασιακό στην Ελλάδα. (μτφ. Ν. Καλαϊτζής). Αθήνα: Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου.

Χαραλαμπίδης Μ. (2012). Η εμπειρία της Κατοχής και της Αντίστασης στην Αθήνα.

Χαραλαμπίδης Μ. (2014). Δεκεμβριανά 1944. Αθήνα: Αλεξάνδρεια.

Χασιώτης Ι. Κ., (2005). Οι Ευρωπαϊκές Δυνάμεις και η Οθωμανική Αυτοκρατορία: Το πρόβλημα της κυριαρχίας στην Ανατολική Μεσόγειο από τα μέσα του 15ου ως τις αρχές του 19ου αιώνα, Θεσσαλονίκη: Βάνιας.

Γραπτή εξ αποστάσεως εξέταση

Σε περίπτωση ανάγκης, η εξέταση του μαθήματος θα πραγματοποιείται εξ αποστάσεως με γραπτή δοκιμασία, μέσω της πλατφόρμας Google Classroom (ή eClass) και με ταυτόχρονη επιτήρηση μέσω εφαρμογής τηλεδιάσκεψης (π.χ. Microsoft Teams ή Webex). Οι φοιτητές θα ειδοποιούνται έγκαιρα για τον σύνδεσμο συμμετοχής, ο οποίος θα αποστέλλεται μέσω της πλατφόρμας του μαθήματος ή του ιδρυματικού τους ηλεκτρονικού ταχυδρομείου.

Πριν την έναρξη της εξέτασης, οι φοιτητές θα συνδέονται στην τηλεδιάσκεψη και θα πραγματοποιείται ταυτοποίηση με επίδειξη φοιτητικής ταυτότητας. Καθ’ όλη τη διάρκεια της εξέτασης θα είναι υποχρεωτική η ενεργοποίηση κάμερας και μικροφώνου. Τα θέματα θα αναρτώνται ταυτόχρονα στην πλατφόρμα και θα περιλαμβάνει:

–     Ερωτήσεις ανάπτυξης, πολλαπλής επιλογής, αντιστοίχισης ή Σωστού /Λάθους

–     Διαχείριση εφαρμογών σχετικών με καθημερινές καταστάσεις ή καταστάσεις που εμφανίζονται σε βιβλία του Δημοτικού

–     Συγκριτική αξιολόγηση δεδομένων και εξαγωγή συμπερασμάτων με αιτιολόγηση

Η διάρκεια της εξέτασης θα είναι δύο (2) ώρες. Οι φοιτητές θα υποβάλλουν τις απαντήσεις τους σε μορφή αρχείου (Word ή PDF) μέσω της πλατφόρμας, εντός του προκαθορισμένου χρόνου, με επιπλέον σύντομο περιθώριο για τεχνικούς λόγους. Η εξέταση θα συμμετέχει στον τελικό βαθμό του μαθήματος σύμφωνα με όσα έχουν οριστεί στον οδηγό σπουδών.

Για τη διασφάλιση του αδιάβλητου και της αξιοπιστίας της διαδικασίας θα εφαρμόζονται μέτρα όπως η ταυτοποίηση των φοιτητών, η συνεχής επιτήρηση μέσω κάμερας, η διαφοροποίηση θεμάτων, ο περιορισμένος χρόνος εξέτασης και ο έλεγχος πρωτοτυπίας των απαντήσεων. Σε περιπτώσεις όπου κρίνεται απαραίτητο, μπορεί να ζητηθεί συμπληρωματική προφορική διευκρίνιση. Τέλος, θα επισυνάπτεται κατάλογος με τα ΑΕΜ των φοιτητών που έχουν δικαίωμα συμμετοχής στην εξέταση.

Προφορική εξ αποστάσεως εξέταση

Σε περίπτωση ανάγκης, η εξέταση μπορεί να πραγματοποιηθεί και προφορικά με εξ αποστάσεως μεθόδους, μέσω πλατφόρμας τηλεδιάσκεψης (π.χ. Microsoft Teams ή Webex). Οι φοιτητές θα ενημερώνονται εγκαίρως για τον χρόνο και τον τρόπο συμμετοχής τους, καθώς και για τον σύνδεσμο εισόδου, ο οποίος θα αποστέλλεται μέσω της πλατφόρμας του μαθήματος ή του ιδρυματικού τους email.

Η εξέταση θα διεξάγεται σε μικρές ομάδες φοιτητών (π.χ. 3–5 άτομα) ή ατομικά, ανάλογα με τον αριθμό των συμμετεχόντων. Πριν την έναρξη της διαδικασίας θα πραγματοποιείται ταυτοποίηση των φοιτητών με επίδειξη φοιτητικής ταυτότητας. Καθ’ όλη τη διάρκεια της εξέτασης θα είναι υποχρεωτική η ενεργοποίηση κάμερας και μικροφώνου.

Τα θέματα θα διατυπώνονται προφορικά από τον διδάσκοντα και θα είναι εφαρμοστικού χαρακτήρα, εστιάζοντας σε:

–     Ερωτήσεις ανάπτυξης, πολλαπλής επιλογής, αντιστοίχισης ή Σωστού /Λάθους

–     Διαχείριση εφαρμογών σχετικών με καθημερινές καταστάσεις ή καταστάσεις που εμφανίζονται σε βιβλία του Δημοτικού

–     Συγκριτική αξιολόγηση δεδομένων και εξαγωγή συμπερασμάτων με αιτιολόγηση

Οι φοιτητές θα καλούνται να αναπτύξουν τις απαντήσεις τους, να τεκμηριώσουν τις επιλογές τους και να συμμετέχουν σε σύντομο διάλογο με τον διδάσκοντα. Η διάρκεια της εξέτασης για κάθε φοιτητή θα είναι περίπου 10–15 λεπτά.

Η αξιολόγηση θα βασίζεται στην επιστημονική επάρκεια, στην ικανότητα σύνδεσης θεωρίας και πράξης, στη σαφήνεια της προφορικής έκφρασης και στην τεκμηρίωση των απαντήσεων. Η συμμετοχή της εξέτασης στον τελικό βαθμό θα καθορίζεται σύμφωνα με τον κανονισμό του μαθήματος.

Για τη διασφάλιση της αξιοπιστίας της διαδικασίας θα εφαρμόζονται μέτρα όπως η ταυτοποίηση των φοιτητών, η ζωντανή εξέταση σε πραγματικό χρόνο, η τυχαία επιλογή ή διαφοροποίηση ερωτήσεων και η διατύπωση διευκρινιστικών ερωτήσεων από τον διδάσκοντα. Τέλος, θα τηρείται κατάλογος με τα ΑΕΜ των φοιτητών που συμμετέχουν στην εξέταση.